Oskrnavljena Latinska crkva kod Niša – ukradeni bogoslužbeni predmeti i oštećen jedan od najstarijih hramova u Srbiji

Tom prilikom ukradeni su vredni bogoslužbeni predmeti, dok su ulaz i unutrašnjost hrama pretrpeli velika oštećenja.

Prema informacijama koje je objavila gradska većnica za kulturu Ivana Cvetković, nepoznati počinioci su nasilno ušli u hram, obivši ulazna vrata. Oštećeni su nosač vrata i deo zida oko ulaza, a iz oltarskog prostora odneta su dva ručna krsta, prestoni krst, kadionica, putir i diskos.

Osim krađe, počinioci su oskrnavili i unutrašnjost svetinje. Krst sa Raspećem Gospoda Isusa Hrista bačen je na pod, dok su ikone sa Časne trpeze oborene i oštećene.

O slučaju je odmah obaveštena policija, koja je izvršila uviđaj i izuzela materijalne i biološke tragove radi dalje istrage i DNK veštačenja. Nadležni pozivaju građane da, ukoliko imaju bilo kakva saznanja koja bi mogla da pomognu u otkrivanju počinilaca, to prijave policiji.

Svetinja stara gotovo hiljadu godina

Crkva Svete Trojice u Gornjem Matejevcu ubraja se među najstarije očuvane hramove u Srbiji. Podignuta je najverovatnije u prvoj polovini XI veka, u vreme vizantijske vladavine ovim prostorima, i predstavlja jednu od retkih sačuvanih crkava iz prenemanjićkog perioda.

Smeštena je na brdu Metoh iznad Gornjeg Matejevca, a u narodu je poznata kao Latinska crkva, jer su je u XVI veku koristili dubrovački trgovci – Latini, koji su u to vreme imali svoju naseobinu u Nišu. Poznata je i pod nazivom Crkva Rusalija.

Reč je o skromnoj jednobrodnoj građevini u obliku izduženog upisanog krsta sa kupolom, koja predstavlja dragocen primer srednjovizantijskog graditeljstva. Prema dosadašnjim istraživanjima, hram najverovatnije nikada nije bio živopisan, što je u velikoj meri otežalo proučavanje njegove istorije.

Posle vekova propadanja, sve do 1968. godine crkva je bila u ruševinama. Potom su, u periodu od 1968. do 1974. godine, stručnjaci Zavoda za zaštitu spomenika kulture izveli potpunu arheološku i konzervatorsko-restauratorsku obnovu, čime je hram vraćen u prvobitni izgled.

Latinska crkva danas ima status kulturnog dobra od izuzetnog značaja za Republiku Srbiju. Iako nije parohijski hram, u njoj se svake godine služi Sveta liturgija na praznik Silaska Svetog Duha na apostole, kada se okuplja veliki broj vernika.

Napad na ovu gotovo hiljadugodišnju svetinju predstavlja težak udarac ne samo za Srpsku pravoslavnu crkvu i vernike, već i za kulturno-istorijsko nasleđe Niša i čitave Srbije.