Legende o nastanku Vlasotinca

Da pominjemo Svođe, Gornji Prisjan, Samarnicu, Dobro Polje, kao i druga mesta. Na osnovu arheoloških nalazišta na lokalitetu Vlasotinca i okolnih mesta ima elemenata da se zaključi da je samo Vlasotince bilo naseljeno još u dalekom vremenu vizantijsko-rimske civilizacije.

Prvo pominjanje Vlasotinca potiče iz XII veka. U delu „Život Sv. Simeona“, biografiji Stefana Nemanjića, pod imenom Uska, kao kraj oko reke Vlasine. Isto tako, selo Konopnica se pominje u letopisu u XV veku.

Podaci za istražena arheološka mesta potiču iz vremena vladavine Nemanjića i Kosovske bitke. Naseljeno je slovenskim življem sa Kosova, kako u Vlasotince, tako i okolinu (Kosovski Boljari i drugi).

Kasnije za vreme okupacije od Turaka, Vlasotince je davalo utočiste prognanim beguncima iz svih krajeva Srbije, pa se smatra da je njegovo stanovništvo u celini doseljeničko. 

To se vidi i iz porekla stanovništva, koje u doseljavanju dolazi iz različitih oblasti: žnepoljske, dinarske, kosovske, vlasinske, vardarsko-ohridske. 

U tom vremenu sa Kosova su došli: Davinići, Šušulići i Seizovići. Ćukalovići i Peškići su došli iz Crne Gore, Išljamovići i Petrovići izMakedonije, Stoiljkovići i Tacini iz Bugarske (Trn), a Daskalovići i Filipovići iz Lužnice, dok su se Romi doselili izVranja i Grdelice, Pljaskini iz Sandžaka i Crnilovići iz Kijeva kod Surdulice.

Legenda o Vlastinom naselju

Po jednom predanju, Vlasotince je naseljeno srpskim življem pod vođstvom plemenskog starešine Vlaste. Predanje beleži da je Vlasta na mestu današnjeg Vlasotinca naselio svoje saplemenike stočare, u vreme „kada se je celi narod selio“, dakle u periodu seobe Slovena na balkansko poluostrvo, a to je bilo u VII i VIII veku. 

Tada je u Vlasotincu podignuto samo sedam kuća, a meštani su napasali svoja stada na padinama planine Bukovik, jer su se pretežno bavili stočarstvom. 

 Ova legenda o postanku Vlasotinca verodostojna je sa etimološkog stanovišta, jer je    naselje dobilo ime po plemenskom starešini Vlasti, iz kojeg je kasnije izvedeno: Vlastini, Vlasotinci i konačno Vlasotince.

Prema istoj legendi, Miroslav Mladenović zabeležio je od starijih ljudi sedamdesetih godina XX veka, da je Vlasotince dobilo naziv prema nekada vlasteli Vlastimiru-Vlasti, koji se sa zlatnim kočijama zaustavio u ovom kraju. Priča se, da su zlatne kočije zakopane na planini Bukovik (to je predeo obrastao bukovom šumom, a zahvata potes Bukove Glave, sa selima Brezovica, Ravna Gora, Samarnica, Ravni del, Predanca). 

U početku se mesto zvalo Vlastimirci, potom Vlastinci, pa Vlasotinci (a do skora je bilo na topografskim i geografskim kartama Jugoslavije i Srbije), potom može se reći negde u drugoj polovini XX veka je dobilo i zvanično današnje ime Vlasotince, jer se lakše izgovaralo u običnom govoru ljudi ovoga kraja. 

Prva familija (među onih sedam kuća) je familija Vidosavljević, koja se doselila na potesu Smrdan. Kažu da su iz Galicije preko Karpata se doselili u Smrdan, brdašca iznad Vlasotinca.

Legenda o Vlasima stočarima

Prema drugoj legendi prema stočarima nomadima Vlasima, čitava oblast je dobila naziv Vlasina, kao i reka Vlasina i samo mesto Vlasotince.

Samo naselje je dugo živelo pod imenom Vlastina mahala ili Vlastin zaseok, gde se kontinuinirano povećavao broj stanovnika. 

Vlastina moć je ojačala, ne samo u Vlasotincu, nego i u okolini, pa je tako i naziv mesta ostao da se pamti, dok su raniji nazivi bili zaboravljeni.

Sve to je trajalo do propasti srpske despotije, iako su pre njene propasti mnogi stanovnici Vlasotinca i okoline uzeli učešće u ustanku Nikole Skobaljica (1454. godine u ustanku protiv Turaka) u odbrani Despotovine, koju nisu uspeli da odbrane.