Manastiri veliko kulturno bogatsvo Srbije

Pored toga što je izuzetno bogata brojnim lepotama prirode, Srbija na svom tlu ima još jednu specifičnost – veliki broj srednjevekovnih manastira. Oni su jedinstveni kulturno-istorijski spomenici, nastali u periodu od 13. do 17. veka. Podeljeni su u nekoliko skupina i to: manastiri Ovčarsko-kablarske klisure (koje često nazivaju Srpskom Svetom Gorom), Moravski manastiri, Dolina kraljeva i Kosovsko – metohijski manastiri. Naravno, postoje i pojedini, na neki način izolovani odnosno usamljeni manastiri nastali u doba srednjeg veka.

Manastiri Ovčarsko – kablarske klisure

Kao što rekoh, ovo područje se često naziva Srpskom Svetom Gorom, a razlog tome je veliki broj srednjevekovnih manastira na jednom mestu i to vrlo specifičnom mestu. Naime, manastiri su smešteni u klisuri reke Zapadne Morave. Pretpostavlja se da je veći broj manastira na ovom području podignut još u doba turske vladavine, pa samim tim imaju mnogo veći značaj kao istorijsko – kulturni spomenici jedne epohe.
Iako se sa sigurnošću ne može reći koliko ih je bilo u to doba, sada ih ima ukupno deset i to: manastir Jovanje, manastir Nikolje, Uspenje, Ilinje i Blagoveštenje, pod okriljem planine Kablar, a Ovčar „čuva“ manastire: Preobraženje, Sretenje, Vaznesenje, Vavedenje i Svete Trojice. Većina ovih manastira je obnovljena i uvrštena u red „spomenika kulture od velikog značaja za istoriju i kulturu Srbije“.

Moravski manastiri

Tipični predstavnici Moravske škole (1371 – 1427.godine), iako u pojedinim slučajevima prilično udaljeni jedni od drugih čine jedinstvenu celinu, jer pripadaju istoj školi graditeljstva.

Nadomak Vrnjačke banje se nalazi veliki broj manastira, predstavnika Moravske, ali i Raške škole graditeljstva, poput manastira: Studenica, Žiča, Ljubostinja, ali i manastir Sopoćani i manastir Gradac, zadužbina kraljice Jelene Anžujske.

Dolina kraljeva

Iako možda zvuči čudno i u Srbiji postoji Dolina kraljeva. Reč je o području dolina reka Raška i Ibar, nadomak Kraljeva. Tu je, naime bio centar srednjevekovne srpske države, pa samim tim i mesto gde su podizane srpske svetinje.

Nekada je nazivana Dolina jorgovana, ali svakako u ovoj dolini leži veliko bogatstvo srpskog naroda u kulturno-istorijskom, a i duhovnom smislu.

U Dolini jorgovana se nalaze i pojedini manastiri koje smo naveli kao predstavnike Moravske škole, što oni i jesu. Dakle, reč je o manstirima: Žiča, Sopoćani, Gradac, Studenica i Đurđevi Stupovi (koji, pak na neki način pripada skupini kosovsko – meohijskih manastira).

Kosovsko – metohijski manastiri

Na poslednjem mestu u našem tekstu, a možda najbitnija skupina srednjevekovnih manastira na tlu Srbije svakako su Kosovsko – metohijski manastiri. Svedoci smo teškog života njihovih monaha, ali i njihove nedvosmislene želje da očuvaju srpske manastire na teritoriji Kosova i Metohije.

U ovu grupu spadaju manastir za koje je sigurno čuo vaskoliki srpski živalj po čitavom svetu: manastir Pećka patrijaršija, manastir Gračanica, manastir Banjska, manastir Visoki Deani i manastir Devič.