Leskovac: Sećanje na 6. septembar 1944. godine

Tom prilikom je stradalo više hiljade nedužnih građana, a taj broj do današnjih dana nije konačno utvrđen.

Danas je polaganjem venaca na spomen česmi ispred leskovačke glavne Pošte obeležena 71. godišnjica stradnja.

Na Leskovac je 6. septembra 1944. godine palo 69 tona “tepih bombi” iz 24 američka avio-bombardera “libertas” i 28 pratećih “lovaca”. Leskovački istoričari pripadnici NOP-a-komunisti ovu tragediju uglavnom su ignorisali, ili je pominjali sa po nekoliko rečenica.

Međutim, istoričari Momčilo Pavlović i Veroljub Trajković u svojoj knjizi “Savezničko bombardovanje Leskovca 1944. godine- studija i dokumenti” navode da je grad na Veternici stradao uz znanje i odobrenje vrha Komunističke partije Jugoslavije. Oni navode da je tadašnji visoki funkcioner KPJ i komandant Glavnog vojnog štaba za Srbiju Koča Popović bombardovanje Leskovca posmatrao sa Petrovačkog brda kod Leskovca u društvu predstavnika britanske misije Ficrojem Meklejnom.

Operacija se zvala “Retvik”, odnosno, “Nedelja pacova”. Pavlović i Trajković su napisali knjigu na osnovu višegodišnjih istraživanja po domaćim i svetskim arhivima i bibliotekama, među kojima je bila i Nacionalna američka biblioteka i Vašingtonu.

Oni, takođe, navode da su saveznici i partizani imali podatak da je tog momenta u Leskovcu bilo 15.000 Bugara i 5.000 Nemaca. Kasnije se utvrdilo da je, zapravo, bilo samo nekoliko stotina Nemaca i da je Leskovac bio “nebranjeni grad”, jer, cilj operacije je bio sprečavanje povlačenja Nemaca iz Grčke, ali još je nejasno zašto je zbog toga stradao Leskovac.

Međutim, došlo se do dokumenta kojim je Koča Popović tražio samo bombardovanje rubnih delova grada, fabrike štofa i gume. U ruševinama je, međutim, ostao ceo grad.