Medijana, carski letnjikovac

Naselje je nastalo na samom kraju 3. ili početkom 4. veka.

Od rimske Medijane treba razlikovati arheološko nalazište „Medijana grupe“ (glavno arheološko nalazište iz bronzanog doba u naselju Brzi Brod, koja je u neposrednoj blizini rimske Medijane).

showme.rs

Vojni pohodi, duhovna previranja, kulturne promene i institucija stvaranja velikih gazdinstava, tipa urbanih vila i palacijalnih kompleksa van gradskog jezgra od strane careva i bogatih građana u antičkom Rimu, otvorila je i put u izgradnji sličnih gazdinstava i vila, sa vrtnim okruženjem, ne samo u Rimu, već i duž čitavog Rimskog carstva. Vezanost za mesto rođenja i posede zemlje, kao i osećaj pripadnosti poreklu sa sela, i neodoljiva strast prema pokazivanju stečenog bogatstva, i njegovom uvećavanju, bio je pravi izazov u stvaranju nove umetnosti – umetnosti izgradnje velelepnih vila sa bogato uređenim vrtovima, u kojoj su se nesebično takmičili rimski carevi ali i njihovi imućni građani.

Istom uticaju podlegao je i izvesni Remetalk (lat. Roimetalkes), sa titulom (grč. ‛ο διασημότατος), koju su obično nosili pripadnici viteškog ranga, i koja se u nekim drugim antičkim gradovima sreće uz imena guvernera provincije (Pautalija, Tomis), bliski prijatelj Konstantina Velikog, koji je u carevom, rodnom Naisu u 3. veku započeo gradnju velelepnog kompleksa na prostoru Medijane.

Status

Zbog svog istorijskog i arheološkog značaja lokalitet je proglašen, 19. decembra 1981. godine, za „Kulturno dobro od izuzetnog značaja“ i pod brojem AN 22 uvedeno je u centralni registar spomenika kulture u Republici Srbiji. Kao osnov za upis u registar poslužilo je rešenje Zavoda za zaštitutu i naučno proučavanje spomenika kulture NRS br.220/49 od 09. februara 1949. godine.

Nadležni zavod koji vodi lokalni registar i brigu o ovom arheološkom lokalitetu je: Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš.

Imajući u vidu navedene činjenice, kao i podatak da su u periodu od 317. do 334. godine, car Konstantin Veliki i drugi viđeniji ljudi toga perioda često boravili u Naisu, grad, njegovo predgrađe na kome je nastala Medijana i ceo kraj doživeli su pravi procvat u 4. veku. Svakako, da je razvoju Naisa i Medijane najviše doprineo Konstantin Veliki, koji je rođen u Naisu i koji je grad, nakon proglašenja za cara, impozantno ukrasio, i njegov prjatelj i zapovednik provincije Remetalk koji je započeo gradnju Medijana prvo kao veliki ekonomski, a potom i rezidencijalni kompleks sa nizom luksuznih rezidencijalnih vila, ekonomskih i drugih objekata, okruženih lepim parkovima i šumama.

Naselje Medijana nastavilo je da normalno živi i posle Konstantinove smrti 337. godine, sve do pred kraj 4. veka kada je stradala u velikom požaru. Život na Medijani obnovljen je posle 386. ali ne u onom sjaju koji je pre toga imala, jer naselje više nije imalo carski značaj.

Korišćen materijal Vikipedije