Niška Banja

Prilikom gradnje banjskog hotela “Ozren” otkriveni su ostaci nekadašnjeg rimskog kupatila, za koje je utvrđeno da datira iz 1. veka, ali i stari novac za koji je utvrđeno da je korišćen u doba vladavine cara Hadrijana, što je bilo u 3. veku.

Smatra se da su još Stari Rimljani, u doba kada su naseljavali ovo područje dobro znali za lekovitost banjske termo – mineralne vode, te da su je obilato koristili za lečenje. Dodatnim naučnim istraživanjima je utvrđeno da su oni tada na području današnje Niške banje izgradili brojne vile, između kojih se nalazilo rimsko kupatilo.

Takođe se zna da je u doba vladavine cara Konstantina, ali i njegovih naslednika, u današnjem niškom naselju Medijana takođe postojalo kupatilo, a voda koja je u njemu korišćena je specijalno izgrađenim akvaduktom priticala upravo iz Niške banje.

Smatra se da je ovakav razvoj Niške banje kao lečilišta prekinut 441. godine pod najezdom Atilinih Huna, a propadanje se nastavilo dolaskom Avara, Slovena i drugih osvajača.

Propadanje Niške banje kao lečilišta je, prema mišljenju stručnjaka trajalo sve do 16. veka kada su turski osvajači ponovo krenuli u njeno obnavljanje.

Zanimljiv je podatak da je turski sultan Sulejman, kada je krenuo u osvajanje Beograda, boravio upravo na području Niške banje, kako bi se okrepio. Postoji čak i pismeni trag o ovom događaju, u kome se navodi da je sultan Sulejman Veličanstveni “u toploj banji kraj Niša ostao dva dana”, kao i “ da je u kasnijim pohodima ostajao da noći u Niškoj banji”.

Iako su na početku svoje vladavine ovim prostorima Turci otkrili ovu banju, zapravo su sa njenim pravim obnavljanjem počeli tek u drugoj polovini 17. veka. Obnavljanje je podrazumevalo izgradnju puteva, ali i podizanje dva odvojena bazena, za žene i za muškarce. Tek nakon toga je Niška banja i zvanično bila ucrtana u turske karte i to kao šesto po redu konačište na Carigradskom drumu, koji je vodio od Sofije do Niša. To, pored ostalog znači da je u Niškoj banji postojao han za prenoćište.

Iako ponovo oživela, samo dva veka kasnije, ova banja ponovo gubi na značaju. Mada se pretpostavlja da je ovome doprineo i veliki broj zemljotresa koji je ovo područje pogodio u periodu između 1851. i 1866. godine, od kojih je poslednji, čini se bio naročito razoran.

Ponovna izgradnja objekata u Niškoj banji počinje tek krajem 19. veka. Postoje tvrdnje da je za oživljavanje ovog lečilišta zaslužan srpski kralj Milan Obrenović, koji je upravo u ovoj banji pronašao lek za svoju boljku, koja ga je godinama unazad mučila. Izlečen od upornog išijasa, kralj Milan je morao da se vrati brzo u Beograd, jer u Niškoj banji tada nije bilo udobnog smeštaja.
Definitivni uspon ova banja doživljava početkom 20. veka, kada zvaničnu brigu o njoj uzima tadašnja država (1923. godine).

Danas je situacija posve drugačija...Niška banja je danas, pored lečilišta, postala i vrlo posećena destinacija za odmor.