Dan maternjeg jezika: Obrazovanje u Srbiji na albanskom, bosanskom, bugarskom, mađarskom, rusinskom, rumunskom, slovačkom i hrvatskom

Ističe se važnost negovanja maternjeg jezika kao ključnog elementa identiteta svakog pojedinca. Istovremeno, ističe se da je obaveza države da obezbedi sve uslove za ostvarivanje ovog proklamovanog cilja u praksi.

Srbija je 2006. godine ratifikovala Evropsku povelju o regionalnim ili manjinskim jezicima Saveta Evrope, što je izrazila želju da doprinese zaštiti i očuvanju multikulturalizma i višejezičnosti u Srbiji i Evropi.

Ratifikacijom ovog međunarodnog pravnog akta, posvećenog zaštiti i unapređenju manjinskih jezika, naša država se obavezala da štiti sve jezike kojima se služe pripadnici nacionalnih manjina, u obrazovanju, medijima, upravnim i sudskim postupcima, ekonomskom, društvenom i kulturnom životu. Ova prava, koja propisuje i Ustav Srbije, imaju raznovrsnu primenu u praksi.

Svesna značaja obrazovanja na maternjem jeziku u kontekstu očuvanja jezika nacionalnih manjina, Srbija obezbeđuje, pored nastave na srpskom jeziku, celokupno obrazovanje na maternjem jeziku na još osam jezika: albanskom, bosanskom, bugarskom, mađarskom, rusinskom, rumunskom, slovačkom i hrvatskom.

Osim toga, još osam jezika se izučava u okviru nastavnog predmeta Maternji jezik sa elementima nacionalne kulture: bunjevački, vlaški, makedonski, nemački, romski, slovenački, ukrajinski i češki jezik, pri čemu približno 60.000 dece pohađa nastavu na manjinskim jezicima na svim nivoima obrazovanja.

Pravo na informisanje na jeziku nacionalne manjine ostvaruje se u štampanim i elektronskim medijima. Na manjinskim jezicima se izdaju novine, časopisi, publikacije, zbornici, a elektronski mediji, radio i televizija, emituju programe na jezicima nacionalnih manjina, dok se, u novije vreme, jezici nacionalnih manjina koriste kao sredstvo informisanja i uopšte javne komunikacije na internet portalima i društvenim mrežama.

U Srbiji je, pored srpskog jezika, u službenoj upotrebi još 12 jezika nacionalnih manjina, dok su vlaški i romski jezik u službenoj upotrebi u pojedinim naseljenim mestima.

Srbija se ponosi politikama multikulturalnosti koje postoje, naročito u pogledu višejezičnosti u javnosti. To je društvena i kulturna vrednost, koja nikada ne sme biti dovedena u pitanje ili osporavana, već mora da se neguje i stalno razvija, što su i prakse vlasti u našoj zemlji.

Generalna skupština UNESKA je 1999. godine proglasila 21. februar za Međunarodni dan maternjeg jezika kao sećanje na studente koji su 21. februara 1952. godine ubijeni u Dakki, u Istočnom Pakistanu, jer su protestovali zbog toga što njihov maternji jezik nije proglašen za zvanični.

UNESKO ukazuje na činjenicu da je jezička raznolikost sve ugroženija i da više od 40 odsto svetskog stanovništva nema pristup obrazovanju na jeziku koji govori ili razume.