Saradnja nacionalno mešovitih opština na jugu Srbije

To se najviše oseća u opštinama Bosilegrad i Bujanovac, gde većinsko stanovništvo čine etničke zajednice Bugara i Albanaca. Gnjilane je centralna komuna u Kosovskom pomoravlju ka kojoj gravitiraju i opštine sa većinskim srpskim stanovništvom Ropotovo, Rani Lug, Kosovska Kamenica, Novo Brdo. Odavno postoji istorijska veza i juga Srbije sa Kumanovom u Republici Makedoniji.

- Najveću šansu da dobiju sredstva EU za razvoj i unapređenje života u lokalnim sredinama imaće regionalni partnerski projekti - poruka je Majkla Devenporta, ambasadora EU u Srbiji, koju je uputio tokom ovonedeljne posete Sandžaku. A sličnosti između juga Srbije i Sandžačke regije odavno su prepoznali predstavnici međunarodne zajednice.

Otuda za sada neformalna inicijativa gradonačelnika Vranja Zorana Antića o "paket aranžmanu" u nastupu prema evropskim investitorima opština juga Srbije i dela Kosova, pa možda i Makedonije ide u dobrom pravcu.

- Posedujemo kapacitete za pripremu zajedničkih projekata u koje bi najpre bili uključeni Bosilegrad i Bujanovac, a sarađujemo sa gradovima iz celog regiona bivše SFRJ, i sa partnerima pre svega iz Bugarske. Ta saradnja može biti obostrano korisna - navodi za Danas Antić. On posebno ističe idejni projekat regionalnog puta od Besne kobile ka Bosilegradu, čime bi se povezali skijaški tereni sa područjem Vlasine i susedne Bugarske. Za njega, to je regionalni "evropski koridor" sa velikim turističkim potencijalom.

- Mi smo spremni za saradnju sa opštinom Vranje na zajedničkim projektima jer tu vidimo šansu za naš razvoj. Blizina Gnjilana daje šansu za unapređenje ekonomske i svake druge saradnje jer smo prirodno upućeni jedni na druge. U tom kontekstu Vranje bi moglo kao najveća opština da bude neka vrsta regionalne lokomotive u toj saradnji - smatra Nagip Arifi, predsednik bujanovačke opštine.

Za Vladimira Zaharijeva, predsednika pogranične opštine Bosilegrad, ova inicijativa bi dodatno dala "nadu za opstanak" ljudima u ovoj opštini. On navodi da žitelji Bosilegrada, ponajviše mladi, već koriste činjenicu da je susedna Bugarska u EU, te se tamo obrazuju, ali i pronalaze posao.

- Na srpskom putu u EU tek bi trebalo da iskoristimo fondove u kojima će biti sredstava za regionalne projekte. Mi to prepoznajemo kroz projekte prekogranične saradnje koje smo realizovali, ali u skromnom obimu. Partnerstvo može koristiti čitavom regionu juga Srbije u kome žive Srbi, Romi, Bugari i Albanci - ocenjuje Zaharijev.

Sagovornici Danasa su saglasni da bi poboljšanjem situacije, posebno u poljoprivredi i sektoru malih i srednjih preduzeća, bile smanjene međuetničke tenzije i nacionalistički ispadi jer besperspektivnost otvara široko polje za različite manipulacije. Ova inicijativa naišla je na podršku i ambasadora Nemačke Hajnca Vilhelma, čelnika projekta EU Progres, koji se u 26 opština južne i zapadne Srbije odvija pod budnim okom ambasadora Devenporta.

- Vranje pokazuje da može da bude regionalni lider s obzirom na geostrateški položaj na jugu Srbije. Postoji jeftina radna snaga koja je obrazovana za kožarsku i tekstilnu industriju. To može da dovede do regionalne utakmice u kojoj bi svi mogli da imaju koristi - ljudi na Kosovu, u Makedoniji, i ovom delu Srbije - naveo je ambasador Vilhelm u Vranju, kada mu je predočena ideja o regionalnom nastupu više opština prema EU.

Za gradonačelnika Vranja bitna su i iskustva susednih zemalja koje su već članice EU. Zato je i uspostavljena saradnja sa Velenjem u Sloveniji, ali i Dupnicom u Bugarskoj.

- Ovaj region ima 250.000 stanovnika a nas - Srbe, Albance, Bugare i Rome muče isti problemi. Mi prema EU možemo da pokažemo da smo spremni da zajednički radimo da bismo bolje živeli i postali prepoznatljivi kao region u kome vladavina ljudskih prava može da se unapređuje samo ako imamo visokostručne obrazovane ljude koji će raditi u korist svoga grada i kraja u kome žive. Sada nam najbolji odlaze a siromašni ostaju i onda imate i različite međuetničke napetosti od kojih profitiraju neki treći, a mi tapkamo u mestu - zaključuje Zoran Antić.

Regionalna ekološka deponija

Uz podršku EU, Ekološka deponija Meteris za odlaganje smeća proširenjem svojih kapaciteta mogla bi da postane regionalni centar za reciklažu otpada koji bi mogli da koriste i komunalna preduzeća iz Bujanovca, Vladičinog Hana, Trgovišta i Bosilegrada, s obzirom na to da ove opštine nemaju trajno rešenje za skladištenje otpada. Projekat za proširenje kapaciteta Meterisa pretočen je u Ugovor koji su preko EU Progresa potpisali ambasador Majkl Devenport i čelnici vranjske opštine.