Zagađenje vazduha kao kapitalni projekat: „Niš mora da se brani“

Kako su istakli, neophodno je sistemsko i dugoročno delovanje sve dok parametri štetnih čestica, pre svega suspendovanih kancerogenih PM10 i PM2,5, ne budu svedeni u okvire koje propisuju međunarodni standardi i Zakon o zaštiti vazduha.

Prema njihovim navodima, zagađenje vazduha u Nišu, gradu smeštenom u kotlini i okruženom brdima, posledica je pre svega ljudskih aktivnosti. Pored saobraćaja i individualnih ložišta, značajan uticaj imaju i industrijski objekti sa neadekvatno opremljenim kotlarnicama, što potvrđuju podaci iz Registra zagađivača Agencije za zaštitu životne sredine.

Odbornica Tamara Milenković Kerković ukazala je i na uništavanje zelene infrastrukture kao jedan od uzroka aerozagađenja. Seča drveća i zelenih površina usled prekomerne urbanizacije, posebno u užem i širem centru grada, dovela je do izuzetno niskog obaveznog koeficijenta zelenih površina. U Nišu on iznosi svega 20 odsto po površini izgrađenih objekata i samo 10 odsto u kontaktu sa tlom, što je, kako je naglašeno, najniže u Srbiji. Dodatni problem predstavlja činjenica da investitori često ni ove minimalne standarde ne poštuju, dok adekvatna kontrola praktično ne postoji.

Pored subvencionisanja prečišćavanja na individualnim ložištima, odbornici su zatražili i obavezno postavljanje filtera na industrijskim objektima, povećanje procenta zelenih površina na 30 i 40 odsto, kao i strogu kontrolu njihove primene. Predložena je i obavezna primena ekološkog indeksa, formiranje ekoloških koridora unutar građevinskih područja, uvođenje funkcije Zelenog menadžera, kao i redovno ažuriranje Katastra drveća i zelenih površina.

Umesto seče zdravih stabala, Milenković Kerković je zatražila nabavku mehanizacije za njihovo presađivanje, uz poruku da Niš više nema „luksuz“ da izgubi ijedno zdravo drvo. Odbornici su predložili i da se, u skladu sa uputstvima iz „Izveštaja DRI o planiranju zelene infrastrukture u Beogradu, Novom Sadu i Nišu“ od 17. decembra 2025. godine, u svakoj gradskoj opštini isplanira gradska šuma sa očuvanim biodiverzitetom, kao važan uslov zdravlja i kvaliteta života građana.

Kao prvu gradsku šumu na teritoriji GO Palilula, odbornici su predložili prostor na brdu iznad Stare ciglane, na preostalih 3,5 hektara neizgrađene zelene površine. Kako su naveli, time bi se smanjilo zagađenje vazduha i doprinelo ekološkim i zdravstvenim benefitima za građane.

Prof. dr Tamara Milenković Kerković i dr Andrej Mitić predali su Skupštini grada i tekstove dve deklaracije pod zajedničkim nazivom „Niš mora da se brani“. Prva je „Deklaracija o zabrani svih geoloških istraživanja, iskopavanja i rudarenja u zonama sanitarne zaštite izvorišta vodosnabdevanja, kao i na zaštićenim prirodnim i kulturno-istorijskim područjima na teritoriji grada Niša“. Druga je „Deklaracija o zabrani donošenja i izmena urbanističkih planova kojima se površine javne namene pretvaraju u mešovitu namenu, čime se omogućava gradnja na postojećim uređenim zelenim i javnim površinama namenjenim zelenilu, parkovima, sportu i rekreaciji“.

Obe deklaracije, sa obrazloženjima, biće dostavljene odbornicima na izjašnjavanje na narednoj sednici Skupštine grada. Kako je navedeno, cilj je da se odbornici ovog i budućih saziva moralno obavežu da Niš i njegova okolina budu zaštićeni od rizičnih aktivnosti, poput rudarenja, te da se zelene površine očuvaju i unaprede za buduće generacije.